Wizyta u notariusza kojarzy się z formalnością, którą „jakoś się przejdzie”. W praktyce dobrze przygotowana wizyta trwa czterdzieści minut, a źle przygotowana kończy się kolejnym terminem, dodatkowymi kosztami i przesunięciem całej transakcji.
Kiedy notariusz jest konieczny
Forma aktu notarialnego jest wymagana pod rygorem nieważności przy przeniesieniu własności nieruchomości, ustanowieniu odrębnej własności lokalu, ustanowieniu hipoteki umownej, umowach majątkowych małżeńskich, umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz przy zrzeczeniu się dziedziczenia. W innych sprawach — pełnomocnictwa, oświadczenia, poświadczenia podpisu — forma notarialna bywa wymagana przez drugą stronę albo po prostu bezpieczniejsza.
Czynności notarialne w praktyce
- Akt notarialny — pełny dokument sporządzany przez notariusza, obejmujący całą treść czynności.
- Poświadczenie podpisu — notariusz stwierdza, że podpis złożyła konkretna osoba; treść dokumentu przygotowujesz sam.
- Poświadczenie zgodności kopii z oryginałem — często wymagane przy postępowaniach urzędowych.
- Akt poświadczenia dziedziczenia — alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i stawią się razem.
- Depozyt notarialny — zabezpieczenie płatności przy transakcjach; środki trafiają do notariusza i są wypłacane po spełnieniu warunków.
Co zabrać ze sobą
- Ważny dokument tożsamości — dowód osobisty lub paszport, każdej ze stron.
- Dokumenty dotyczące przedmiotu czynności: numer księgi wieczystej, podstawa nabycia, zaświadczenia.
- Zaświadczenia wymagane przy nieruchomościach: o braku zaległości w opłatach, o osobach zameldowanych, o przeznaczeniu w planie miejscowym, o rewitalizacji.
- Przy spadkach — odpisy aktów stanu cywilnego.
- Dane do umowy: numery rachunków, dokładne kwoty, terminy wydania.
Listę dokumentów zawsze warto potwierdzić w kancelarii z wyprzedzeniem — zakres zależy od konkretnej czynności i bywa różny w zależności od gminy.
Projekt aktu przed wizytą
To najważniejsza rada praktyczna: poproś o projekt aktu na e-mail co najmniej dzień wcześniej i przeczytaj go spokojnie w domu. Czytanie aktu na głos w kancelarii, w obecności drugiej strony i pod presją czasu, jest najgorszym możliwym momentem na wychwycenie błędu w numerze konta, terminie wydania czy zakresie wyposażenia. Uwagi zgłoś przed wizytą — poprawki naniesione wcześniej nie kosztują nic, poprawki na miejscu potrafią oznaczać nowy termin.
Koszty
Na rachunek składa się kilka pozycji: wynagrodzenie notariusza, czyli taksa, ograniczone stawkami maksymalnymi zależnymi od wartości czynności; podatek od towarów i usług od taksy; podatek od czynności cywilnoprawnych, jeśli występuje; opłaty sądowe za wpisy do księgi wieczystej; oraz opłata za wypisy aktu. Taksa jest negocjowalna w granicach stawki maksymalnej — pytanie o to nie jest nietaktem.
Rola notariusza
Notariusz jest bezstronny. Nie reprezentuje żadnej ze stron i nie doradza, która z nich powinna ustąpić. Ma natomiast obowiązek czuwać nad zgodnością czynności z prawem, odmówić dokonania czynności sprzecznej z przepisami i wyjaśnić stronom skutki dokonywanej czynności. Jeżeli potrzebujesz kogoś po swojej stronie, to rola prawnika, nie notariusza.
Po wizycie
Otrzymasz wypisy aktu — nie oryginał, który pozostaje w kancelarii. Przy nieruchomościach notariusz składa wniosek wieczystoksięgowy elektronicznie i pobiera opłatę sądową. Warto zapytać o przewidywany czas wpisu i zachować numer sprawy. Wypisy przechowuj razem z innymi dokumentami dotyczącymi nieruchomości — będą potrzebne przy każdej kolejnej transakcji.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Zakres wymaganych dokumentów ustala kancelaria.
